De subjectieve kant van schuldvergeving

In mijn post Waarom nog schuld belijden? heb ik geprobeerd duidelijk te maken dat er verschil is tussen de objectieve en de subjectieve kant van schuldvergeving. In deze post ga ik daar nog wat verder op in en dan met name op die subjectieve kant.

John Stott schrijft in zijn boek Het kruis van Christus op blz. 106: ‘Als de mens gezondigd heeft (en dat heeft hij) en als hij verantwoordelijk is voor zijn zonden (en dat is hij), dan staat hij schuldig tegenover God. Schuld is het logische vervolg van de vooronderstelling van zonde en verantwoordelijkheid.’ Objectief gezien staat iedereen schuldig voor God, omdat iedereen gezondigd heeft (Rom. 3:19,23). Schuldig staan betekent dat je – terecht – Gods straf verdiend hebt. God heeft echter een manier gevonden waardoor Hij mensen toch rechtvaardig kan verklaren (Rom. 3:25-26). Dat gebeurt zodra er bij iemand sprake is van waar geloof in Christus. Vanaf dat moment ziet God zo iemand als onschuldig.

Deze objectieve werkelijkheid is een gegeven en heeft daarmee een statisch karakter: zo is het. Maar er is ook een subjectieve kant. Daar bedoel ik ons geloofsleven mee, de vertrouwelijke omgang met de Here. Dat is dynamisch van karakter. Een christen kent in de praktijk van zijn leven momenten van terugval, van struikelen. Hij zal beseffen dat hij verantwoordelijk is voor zijn zonden en dat hij daarom schuldig is. Hij zal ervaren dat zijn zonden, zijn tekortschieten in de liefde, een afstand schept tussen hem en God. Er komt iets tussen God en hem in te staan. Maar een christen zal daar geen vrede mee hebben. Hij zal Gods aangezicht zoeken, berouw tonen, zijn zonden en schuld belijden en vergeving vragen. Als hij dit oprecht heeft gedaan, mag hij er ook weer van verzekerd zijn dat God hem ondanks zijn fouten als rechtvaardige blijft zien.

Dit betekent niet dat hij telkens weer bij ‘nul’ begint. Het betekent ook niet dat het belijden van schuld en het vragen om vergeving de grond is op basis waarvan het weer goed wordt met de Vader, want die grond is Christus’ werk. Het is wel de weg waarlangs dit gebeurt.

Ik vond op internet in een preek over Zondag 51 een passage waarin op deze subjectieve kant wordt ingegaan. Het is een preek van wijlen ds. Houtman van de Geref. Gemeenten. De taal is wat ouderwets, het is wat je een bevindelijk-schriftuurlijke preek kunt noemen, en volgens mij is de preek ook opgeschreven op basis van een geluidsopname, maar het geeft wel woorden aan wat ik bedoel:

Het kan ook niet, dat je zeggen zou: nu ja, mijn zonden zijn eenmaal vergeven en wat God vergeven heeft, dat vergeeft Hij voor eeuwig, dus ik hoef niet meer te bidden: Vader in de hemel, vergeef mij mijn schulden, want ik weet dat ik een “gerechtvaardigde” ben door God.
Ach, als u zo zou spreken, dan zou u daarmee openbaren de praktijk van het nieuwe leven niet te kennen. Want, hoewel het zeker waar is, dat, wanneer we eenmaal dat geloof hebben mogen beoefenen en Christus als onze Zaligmaker hebben mogen zien, Die in onze plaats aan het recht van God genoeg deed, dan zal God Zijn genade nooit verbreken en dan zal Hij Zijn Heilige Geest nooit meer van ons wegnemen, maar zou ons dat beletten om telkens weer opnieuw, als we gezondigd hebben, als de band gerekt is, als het gevoel van Gods genade zo verdonkerd is, zou ons dat beletten om opnieuw te bidden: Vader, maak het weer goed?
(…)
Als we enkel rationeel zouden weten, dat God onze schuld heeft vergeven en we gerechtvaardigd zijn door het bloed van Christus en we mochten nooit meer Gods vriendelijk aangezicht zien, we zouden sterven van verdriet. Want de verbergingen van Gods aangezicht zijn bitterder dan de dood, zegt onze belijdenis. Dat is de praktijk van de godzaligheid en daarom bidden wij gedurig of de Heere de toepassing van dat heil dat we in Christus hebben, telkens en telkens aan onze ziel vernieuwen en verlevendigen wil.

Ds. Houtman heeft het over de ‘praktijk van de godzaligheid’ en ‘de toepassing van [het] heil dat we in Christus hebben’. Dat is wat ik bedoel met de subjectieve kant. Verder haalt hij een zinsnede aan uit de Dordtse Leerregels H. 5, art. 13. Ik zou willen zeggen: lees dat hele hoofdstuk maar eens rustig door. Op een mooie en bevindelijke manier (in de goede zin van het woord) gaat het daar over de praktijk van de omgang met onze Vader.